HOSEA
 
Thuhma
Hosea lekhabu hi Thuthlung Hlui Baibul ei hmang laia bu sawmhni parietna, bung 14 le chang 175-a sei a nih. Kum 573-715 B.C inkâr laia hmar tieng Israel lalramin harsatna a tuok vanglai thu kum 715 B.C vela zawlnei Hosea-in a ziek a nih.
 
Hosea hming umzie chu ‘sandamtu’ tina a nih. Kum 721 B.C a an khawpui Samaria a tlŭk hmaa zawlnei Amos hung thlaktu a nih. A nuhmei Gomer-in a uiretsan ang bokin Israelhai khomin an Pathien an uiretsanzie hai, chuong thil leia hrem an tuor dingzie hai, sienkhom an suolnahai sima an hung kir chun Pathien hmangaina chun a lo pom nuom zing a ni ziehai nasa takin a khĕkpui a. Hi lekhabua a chang chabi chu 3:1 a nih.
 
Chuong khopa nasa chun Pathienin a mi Israelhai a hmangaizie thu hrilin, an sim chun a tungding nawk ding thu hril mol mol sien khom an sim nuom chuong naw leiin kum 721 B.C khan Asuria lalin a hung rŭn a, a tam lem salah a thruoi a, an ram hluo sip dingin ram dang mi a hung tir a, tu chen hin Israel hnam sawmhai chu an chanchin sui zui thei khom ni ta loin an riral ta vang vang a nih.
 
Hi lekhabua hin hmar tienga Israel lalram hluotu hnam sawmhai a hrilna hmun tam takah ‘Israelhai’ ti loin ‘Efraimhai’ ti a hmang lem a, ‘Israel’ ti a hmangna chu Israel thlahai po po a hrilna a ni tlangpui. Entirna dingin, 7:1 a “Israel sukdam ka tum leh Efraim suolna ngot a’n lang a” tia ‘Efraim’ a ti hi Israel hnam sawmhai aiawa a hmang a nih.
 
A thu tlangpuihai:
Hosea nuhmei nei le sungkuo thu (1:1-3:5)
Israel chunga sietna tlung ding (4:1-13:16)
Simna le tungdingna (14:1-9)